اصطلاحات رایج مربوط به انکر های شیمیایی و مکانیکی (رولبوت و چسب کاشت ) و اشتباهات رایج

در صنعت ساختمان در رابطه با موضوع اتصال به بتن همواره موضوع انتخاب ابزار اتصال مناسب حائز اهمیت بوده است، چرا که با توجه به رعایت دقیق ضوابط طراحی و اجرا در رابطه با بتن و پلیت، همواره این سؤال در ذهن افراد فعال در این صنعت نقش می‌بندد که “حال برای نصب پلیت مورد نظر به بتن سازه ای از چه ابزاری استفاده شود که الزامات فنی و اجرایی رعایت شود؟

در رابطه با این سؤال در ابتدا به پیدایش بحث انکر می پردازیم و در ادامه به بررسی موضوعات اصلی :

نام گذاری

  تفاوت بتن ترک دار و بدون ترک

اتصال سازه ای و غیر سازه ای

 باربری مناسب و نحوه محاسبات دقیق

تاریخچه پیدایش انکر:

در سال 1911 موزه بریتانیا پس از اختراع لامپ های روشنایی، به جهت نصب روشنایی، مناقصه ای را برگزار می کند به این شرط که در این پروژه کمترین میزان خرابی برای دیوارهای موزه صورت پذیرد . در نتیجه ی این مناقصه آقای جان جوزف رولینگ ترکیب یک پلاگ کائوچویی به همراه پیچ را معرفی می کند .

این ترکیب کمترین میزان تخریب را در نتیجه ی بستن پیچ  و انبساط  رولپلاگ در ماده پایه ایجاد می نماید. پس از این موضوع در سال 1919 برادران رولینگ برند خود در حوزه اتصالات  با نام تجاری  RAWLPLUG  به ثبت رساندند  .

1- نامگذاری

نامگذاری برند RAWLPLUG در همراستایی از نام مخترع این برند آقای رولینگ و اولین محصول این شرکت، ( پلاگ  کائوچویی استفاده شده در آن) می باشد. 

در ادامه فعالیت این شرکت در سال 1934 اولین انکر مکانیکی با قابلیت انبساطی اختراع شده و نام تجاری این محصول در جامعه مهندسی به رول بولت معروف شد، این امر باعث شد درآینده ی این صنعت به تمامی انکرهای مکانیکی اعم از:

1- انکر های انبساطی

2- پیچ بتن ها

3- انکرهای گلدانی، رول بولت گفته شود . این امر به لحاظ فنی و تکنیکی صحیح نمی باشد، چرا که هر انکر مکانیکی با توجه به ظاهر و کاربری مشخص آن، نام مختص به خود را دارا می باشد.

در ادامه فعالیت این شرکت با هدف افزایش طول گیرایی انکر در بتن و به تبع آن بهینه شدن پروژه به لحاظ فنی و اقتصادی، شرکت رولپلاگ Bonded Anchors را با عنوان انکرهای شیمیایی یا اصطلاحاً چسب کاشت راد یا میلگرد معرفی می نماید. 

گاهاً با توجه به نیاز پروژه ها به جای میلگرد از محصول دیگری با گرید فولادی متفاوت با نام پیچ متری یا راد تمام رزوه استفاده می شود.

برای تکمیل سبد محصولات شرکت رولپلاگ و پوشش قسمت عظیم نصبیات در بخش تاسیسات وتجهیزات انکر های داخل رزوه تولید گردید که در پروژه ها به انکر های گلدانی نیز مصطلح می باشد ، اما در صنعت ساختمان اصطلاحاً به این انکر های داخل رزوه ، انکر بولت گفته می شود که با توجه به توضیحات ارائه شده این اصطلاح صحیح نمی باشد.

در سال های اخیر نیز با پیشرفت تکنولوژی در صنعت انکراژ  و با هدف ارائه نسل جدیدی از انکرهای مکانیکی، پیچ بتن ها یا Screw Bolt ها معرفی شدند که هم از لحاظ نوع درگیری با ماده پایه، مشابه با انکرهای شیمیایی بوده و هم از لحاظ نوع انتقال بار بواسطه ی خزینه کردن بتن ایجاد درگیری نموده و اتصال چفت و بستی در طول انکر را فراهم می آورد.

این انکرهای نسل جدید در بین فعالان صنعت ساختمان اصطلاحاً رول بولت شناخته شده که این نامگذاری نیز صحیح نمی باشد.

2- تفاوت بتن ترک دار و بدون ترک

بتن ها چون از اجزای تشکیل دهنده ای مانند سیمان، شن و ماسه به همراه مقدار مشخصی آب تشکیل شده (طرح اختلاط) و واکنش سیمان با آب نوعی واکنش گرمازا بوده ، در نتیجه بعد از بتن ریزی، بتن شروع به از دست دادن آب  نموده که به همین دلیل عملیات عمل آوری بتن یا کیورینگ انجام می پذیرد بدین ترتیب پس از از دست دادن بتن ، در بتن ها نوعی ترک های مویی ایجاد شده که این ترک ها عمدتاً در داخل مقطع بوده و با چشم دیده نمی شود   که منظور از بتن ترک دار بتن هایی با عرض ترک 03 میلی متر می باشد.

3- اتصال سازه ای و غیر سازه ای

طبق تعاریف ایین نامه ای اجزای غیر سازه ای به اجزایی اطلاق می گردد که به سازه ی اصلی متکی بوده ولی در تحمل بار جانبی نقششی ندارند  و همینطور با توجه به ضوابط آیین نامه اتصالات می بایست بر مبنای زلزله طرح، تحلیل و طراحی شوند.

 این اجزا شامل دیوار های داخی و خارجی، نما، تاسیسات مکانیکی و برقی و … می باشد .

4- باربری مناسب و نحوه محاسبات دقیق

محاسبات میزان مقاومت مورد نیاز برای هر اتصال و میزان توزیع تنش وارده بر انکر های موجود در هر اتصال به دو طریق قابل محاسبه می باشد :

استفاده از روابط آیین نامه ای (مبحث نهم -فصل 18، EN 1992.4وACI 318-19 )

استفاده از نرم افزار های تخصصی موجود بر اساس آیین نامه های معتبر با ارائه خروجی و پیشنهاد فنی معتبر

جمع بندی

با توجه مطالب ارائه شده درک این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار می باشد که هر اتصال از اجزای تشکیل دهنده ی زیر تشکیل می گردد :

بتن

صفحه فلزی (پلیت )

المان متصل شونده به صفحه ی فلزی

انکر (شیمیایی یا مکانیکی )

بتن : برای استفاده از بتن در پروژه ها طرح اختلاط مشخصی ارئه می گردد .

صفحه ی فلزی (پلیت ) : 

ضخامت و ابعاد هر صفحه ی فلزی می بایست بر مبنای بار وارده طراحی گردد

المان متصل شونده به صفحه ی فلزی : 

هر المان در یک اتصال بنا بر میزان بار وارده و نیاز پروزه طراحی می گردد ( استفاده از IPE  با نمرهی مشخص یا تیر ورق )

انکر (شیمیایی و مکانیکی) 

همانطور که سه مورد ذکر شده در بالا نیاز به طراحی و ارائه مدارک و مستندات فنی می باشد برای مورد چهارم نیز می بایست مدارک و مستندات کافی تهیه و ارائه گردد و به همان اندازه ای که سه مورد بالا از اهمیت بالایی برخوردار بوده مورد چهارم نیز اهمیت ویژه ای دارد چرا که املن متصل کننده ی یتن به صفحه ی فلزی این انکر ها می باشد .